Sakarya’nın tarım sektörü, son yıllarda büyük kayıplara yol açan istilacı bir zararlı olan kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) ile mücadelesini yeni bir safhaya taşıdı. Kimyasal yöntemlerin yetersiz kalması üzerine, bölgedeki meyve ve sebze üreticilerinin umudu, doğaya salınan ‘samuray arıları’ (Trissolcus japonicus) oldu. Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün koordinasyonunda yürütülen biyolojik mücadele çalışmaları, il genelinde tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahip.
Kahverengi kokarca, özellikle fındık, ceviz, Trabzon hurması, mısır ve süs bitkileri başta olmak üzere geniş bir yelpazedeki ürünlerde %30 ila %40 oranında, bazı durumlarda ise %100’e varan ciddi verim kayıplarına neden oluyor. Bu durum, bölge ekonomisi için büyük bir tehdit oluştururken, çiftçilerin gelirlerini de doğrudan etkiliyor.
Sakarya’nın Tarımına Büyük Tehdit: Kahverengi Kokarca
Anavatanı Doğu Asya olan kahverengi kokarca, Türkiye’de ilk kez 2017 yılında Artvin’de tespit edildi. Hızlı yayılma yeteneği sayesinde kısa sürede Karadeniz sahillerine, özellikle de 2019 yılından itibaren Sakarya’ya kadar ulaştı. Zararlının bu denli hızlı yayılması ve adaptasyon yeteneği, geleneksel kimyasal mücadele yöntemlerinin etkisiz kalmasına yol açtı. Böceğin uzun mesafeler uçabilmesi ve kış aylarında korunaklı alanlarda saklanabilmesi, kimyasal ilaçlamayı zorlaştırıyor ve çevreye potansiyel zararlarını artırıyor.
Uzmanlar, zararlının beslendiği bitki dokularına salgıladığı toksik maddelerle meyve ve sebzelerde şekil bozukluklarına, lekelenmelere ve kalite düşüşüne yol açtığını belirtiyor. Bu da ürünlerin pazar değerini düşürerek çiftçilerin zararını katlıyor.
Biyolojik Mücadele Stratejisi: Samuray Arıları Devrede
Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) iş birliğiyle başlatılan “Biyolojik Mücadele Stratejisi” kapsamında, kahverengi kokarcanın doğal düşmanı olan samuray arıları laboratuvar ortamında çoğaltıldı.
Samuray arıları (Trissolcus japonicus), kahverengi kokarcanın yumurtalarına kendi yumurtalarını bırakarak parazitleyen ve böylece zararlının gelişimini engelleyen mikroskobik boyutlarda, zararsız böceklerdir. Bu arılar, yalnızca kahverengi kokarca yumurtalarını hedef alarak ekosisteme ve diğer faydalı böceklere zarar vermezler, bu da onları biyolojik mücadele için ideal bir araç haline getirir.
Uygulama ve Beklentiler
Sakarya genelinde, TÜBİTAK/TAGEM tarafından belirlenen deneme alanları başta olmak üzere, zararlının yoğun olarak görüldüğü bölgelere samuray arısı salımları düzenli olarak yapılıyor. Bu salımların temel amacı, bölgede kalıcı bir samuray arısı popülasyonu oluşturarak kahverengi kokarcanın popülasyonunu uzun vadede doğal yollarla baskılamak ve tarımsal zararı minimuma indirmektir.
Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, bu stratejinin uzun soluklu bir mücadele gerektirdiğini ancak başarılı olması durumunda hem kimyasal kullanımını azaltarak çevreye fayda sağlayacağını hem de çiftçilerin ürün kayıplarını önemli ölçüde önleyeceğini ifade ediyor. Önümüzdeki yıllarda samuray arılarının doğadaki etkinliğinin artmasıyla birlikte, kahverengi kokarca tehdidinin kontrol altına alınması hedefleniyor.