Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından 2024 dönemi hububat alım fiyatları kamuoyuna duyuruldu. Açıklanan buğday ve arpa taban fiyatları, ülkedeki çiftçiler ve tarım kuruluşları arasında geniş çaplı bir memnuniyetsizliğe yol açtı. Üreticiler, belirlenen fiyatların güncel üretim maliyetlerini karşılamaktan uzak olduğunu ve piyasa beklentilerinin altında kaldığını belirtiyor.
TMO’nun ekmeklik buğday (2. sınıf, 780 gr/hl) için ton başına açıkladığı taban fiyat 10.500 TL olarak belirlendi. Buna ek olarak, Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı üreticilere ton başına 1.750 TL prim desteği sağlanacak. Bu durumda üreticinin eline ton başına toplam 12.250 TL geçmiş olacak. Arpa alım fiyatı ise ton başına 9.250 TL, prim desteğiyle birlikte toplam 10.000 TL olarak duyuruldu.
Üreticiler Maliyetlerin Altında Kaldığını Savunuyor
Geçen yıl (2023) ekmeklik buğday için ton başına 8.250 TL taban fiyat ve 1.000 TL prim desteğiyle toplam 9.250 TL ödenmişti. Bu yıla bakıldığında, prim desteği dahil toplam fiyatta yüzde 32,4’lük bir artış gerçekleştiği görülüyor. Ancak çiftçiler, bu artış oranının, son bir yılda gübre, mazot, tohum, ilaç, işçilik gibi girdi maliyetlerinde yaşanan olağanüstü artışlar ve genel enflasyon karşısında yetersiz kaldığını vurguluyor.
Tarım sektörü temsilcileri ve üreticiler, açıklanan fiyatın mevcut piyasa fiyatlarının bile gerisinde kaldığını ve bu durumun üreticiyi mağdur edeceğini dile getiriyor. Pek çok çiftçi, ürünlerinin maliyetini bile kurtarmayacak bu fiyatlarla satış yapmak yerine, ürünlerini depolarda tutarak daha iyi bir fiyat oluşmasını beklemeyi düşündüğünü ifade ediyor.
Sanayiciye Fayda, Üreticiye Zarar İddiası
Tarım uzmanları ve çiftçi örgütleri, açıklanan buğday alım fiyatlarının, un sanayicileri ve diğer aracılar lehine bir düzenleme olduğu eleştirisinde bulunuyor. Fiyatın, üreticinin emeğinin karşılığını vermediğini ve bu durumun uzun vadede tarımsal üretimi olumsuz etkileyebileceği endişesini taşıyorlar. Üretimin sürdürülebilirliği için çiftçinin kar etmesi gerektiği, aksi takdirde ekim alanlarının daralabileceği belirtiliyor.
Sakarya ve çevresindeki Geyve Haber’in edindiği bilgilere göre, yerel çiftçiler de genel ülke genelindeki tepkilere paralel bir duruş sergiliyor. Bölge çiftçileri, devletin müdahale alım fiyatlarının, piyasayı regüle etmekten çok, üreticinin aleyhine bir piyasa ortamı yarattığını düşünüyor.
Fiyatların Revize Edilmesi Talebi
Çiftçi örgütleri ve tarım sendikaları, Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO’ya çağrıda bulunarak, açıklanan alım fiyatlarının acilen revize edilmesi gerektiğini belirtiyorlar. Üreticinin hak ettiği “adil fiyat”ın belirlenmesi ve üretim maliyetlerinin üzerinde, makul bir kar marjı bırakacak yeni bir fiyatın açıklanması talebi dile getiriliyor. Aksi takdirde, bu durumun tarım sektöründe ciddi sorunlara yol açabileceği uyarısı yapılıyor.